Ciekawostki Pałuki

Gen. Wincenty Krasiński (1783-1858) sam osobiście nadzorował postępy w pracach przy budowie nowego  kościoła w Pałukach. Świadczą o tym zapisy w jego dzienniku: Czerwiec 1842 r., dzień 9 – „Byłem w Kołaczkowie i Pałukach u fabryki (budowy) kościoła. Przybył nowy orientalista, Ksiądz Kanonik Pniewski[…].”

Czerwiec 1842 r., dzień 16 – „Tylko do Pałuk jeździłem z Miklaszewskim, Architektem do fabryki kościoła […].”

Lipiec 1842 r., dzień 24 – „Całą noc nie spałem i całą siłą duszy nie mogę się przeprzeć, bym nie myślał o tylu uchybieniach, com zastał – i słaby wstałem. Krzyż na wieży w kościele pałuckim
z blachy stawiano, co mnie uradowało, bo to sztandar katolicyzmu. Krzyż jest i jakoś nader czule westchnąłem do Boga Zastępów. Formę krzyża dałem herbu sardyńskiego, jak order Ś-go Maurycego, którym mnie król zaszczycił[…].” Order ten gen. Krasiński otrzymał od swojego kuzyna, króla Sardynii, Karola Alberta (1798-1849).

Październik 1842 r., dzień 21 – „Dalekom zdrowszy – do syna pisałem i do Księdza Orzeszkowskiego, Kustosza Pułtuskiego, co mi doniósł o instalacji Księdza Nałęcza na Probostwo Pałuckie, na mocy mej prezentaty […].”

***

O uroczystościach wyświęcenia kościoła w Pałukach pisała w listach do siostry, Katarzyny Branickiej, synowa gen. Krasińskiego – Eliza z Branickich Krasińska:

„Wyjeżdżam 11 lub 12 sierpnia do Opinogóry z Aleksandrą – Boże! Co za szczęście, gdybyś i Ty mogła jechać!… 15-go jest odpust, a 17-go poświęcenie kościoła;[…].” (Natolin, 31 lipca 1845 r.)

„Jestem oszołomiona ilością kanoników i pobożnych osobistości, jakie tu mamy na tę wielka okazję. Byłam tak zmęczona, że wyszłam i uniknęłam części tych ceremonii, lecz nie będę mogła uniknąć czekającego mnie dziś obiadu na 100 osób, co mnie przeraża i oszołamia. Na szczęście dla podtrzymywania mojej słabnącej odwagi mam tu dzielną Aleksę zawsze gotową na pierwszy ogień i dobrą Ciocię, która fechtuje się jak może z biskupami i kanonikami. Mniej więcej wszyscy oni są moimi wielkimi przyjaciółmi i prawią mi wdzięczne biblijne komplementy.” (Opinogóra, 16 sierpnia 1845 r.)

***

Pod głównym ołtarzem kościoła w Pałukach przechowywane są relikwie św. Bonifacego (ur. ok. 672-675 r. n.e. – zm. 5 czerwca 754 r. n.e.) – biskupa obrządku łacińskiego, benedyktyna, misjonarza, męczennika i świętego Kościoła Katolickiego. Nazywany jest apostołem Niemców i jego relikwie (czaszka) przechowywane są w sarkofagu znajdującym się w kaplicy-krypcie w katedrze
w Fuldzie. W Pałukach znajduje się pozostała część szkieletu.

***

Jednym z najbardziej zasłużonych dla parafii i kościoła w Pałukach jest ks. Antoni Brykczyński (1843-1913). Objął on parafię w 1880 r. i rządził nią 8 lat. Miał tu do dyspozycji bogate archiwum parafialne, z którego obficie korzystał pisząc i drukując „Kartki z Archiwum Pałuckiego”
w „Korespondencie Płockim”.

Zadbał też o wystrój kościoła, do którego zamówił obrazy i ołtarz główny. Ołtarz ten wykonany został w latach 1883-1885 w Warszawie przez Karola Szonerta wg projektu Władysława Łuszczkiewicza, historyka sztuki, malarza, pedagoga i dyrektora Muzeum Narodowego w Krakowie. Projekt tego dzieła powstawał zapewne w wyniku dyskusji i ustaleń z ks. Brykczyńskim, który był również wielkim znawcą sztuki.

Podobnie zamawiane do kościoła obrazy wykonywane były wg wskazówek ks. Proboszcza – „Matka Boska Różańcowa”, dzieło Szymona Buchbindera (nawróconego malarza pochodzenia żydowskiego z Węgrowa) i „Św. Gotard”, patron Parafii Pałuckiej, malowany przez Antoniego Kolasińskiego.

Ks. Brykczyński podczas urzędowania w Pałukach często odwiedzał pobliską Opinogórę. Przyjaźnił się z Różą hr. Krasińską. W maju 1885 r., kiedy odbywała się konsekracja nowo wybudowanego kościoła w Opinogórze, na uroczystej mszy wygłosił okolicznościowe kazanie.

W 1888 r. opuścił Pałuki i przeniósł się na parafię do Goworowa, gdzie zmarł i został pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym obok ukochanej matki.